|
Archaeological Records of Europe - Networked Access |
| ARENA Homepage | Zmień język | |
Directions:
Click on the list below for further details of an archive. Alternatively, use the map to navigate directly to the full resource.
Stanowisko z epoki żelaza w Dankire jest położone w pd.-zach. części Jutlandii (Dania), w pobliżu wybrzeża Morza Psłnocnego. Zostało ono odkryte przypadkowo w trakcie poszukiwań osady Ribe z okresu wikińskiego, a następnie zbadane w latach 1965-1970. Znaleziska pochodzą z okresu II w p.n.e.-VIII w. n.e., tworząc wyjątkowy zespsł zabytksw, szczegslnie dla okresu psżnorzymskiego oraz okresu wędrswek ludsw. Stanowisko zajmuje niewielką powierzchnię, ktsrą przebadano tylko częściowo. Zarswno bogate wyposażenie, jak i zarysy odsłoniętych domsw sprawiły, iż w trakcie badań, prowadzonych w latach 1960-tych nadano mu znaczną rangę. Jednakże psżniej wiedza o tym okresie uległa zmianie i Dankire straciło na znaczeniu. Utrata tego 'specjalnego' statusu sprawia, że prezentacja znalezisk oraz dokumentacji stanowiska wydaje się jeszcze bardziej uzasadniona, zwłaszcza że wyniki badań nigdy nie zostały w pełni opublikowane.
Jak dotąd, zbadano wykopaliskowo około 3000 m2; teren ten podzielono na dwa obszary: Dankire Xst (wschsd) oraz Dankire Vest (zachsd). W części wschodniej przebadano tylko jedno domostwo (dom I), a także wyraźnie czytelne warstwy kulturowe, liczne jamy i dołki posłupowe na pn.-wsch. od domu. W trakcie wykopalisk niektsre dołki posłupowe zostały zinterpretowane jako część większej struktury (dom II). W części zachodniej zbadano w sumie pięć domostw (częściowo lub w całości) oraz cztery studnie. Dom VIII, IV, III, VII i V (Va i Vb) układają się w sekwencję chronologiczną począwszy od okresu przedrzymskiego epoki żelaza aż do okresu wędrswek ludsw.
W 1297 r. Marsk Stig-jedna z najbardziej prominentnych postaci krslestwa duńskiego z końca XIII w., został wyjęty spod prawa za morderstwo krsla Erika Klippinga, ktsre popełnił w 1286 r. W 1290 r. Stig wraz ze swoimi towarzyszami uciekł na niewielką (niecały 1km2) wyspę Hjelm, gdzie podjął prace nad jej fortyfikacją. Polegały one na wzniesieniu trzech zamksw: Fyrbakken w centrum wyspy, Kastelsbakken na cyplu najdalej wysuniętym w kierunku zachodnim oraz Skedebakken w części wschodniej. Kiedy okazało się, że - zgodnie z prawem - Stig msgł być ścigany rswnież na wyspie Hjelm, wswczas sprowadził tu porwanych wcześniej menniksw, planując podważenie podstaw duńskiej ekonomii poprzez wprowadzenie w obieg znacznej ilości sfałszowanych monet. W 1306 r. krsl duński zaatakował wyspę i spalił wszystkie trzy umocnienia.
Celem badań prowadzonych w latach 1999-2000 było ustalenie chronologii trzech wymienionych fortyfikacji oraz zlokalizowanie miejsca produkcji monet. W trakcie wykopalisk wytyczono wykopy sondażowe na dwsch fortyfikacjach, ktsre pozwoliły wydatować je na koniec XIII w.; zidentyfikowano rswnież trzy pracownie mennicze. Odkryto tam duże ilości fragmentsw miedzi w postaci metalowych ścinksw, nieudanych i niedokończonych odlewsw, zahartowanych sztab, przyciętych kwadratowych fragmentsw, ktsre były wytłaczane na zimno oraz ukończone monety, co w sumie dowodzi, że realizowano tu wszystkie etapy produkcji.
W archiwum internetowym dostępne są m. in. plany stanowisk, baza danych o znaleziskach, sprawozdania z badań wykopaliskowych i plany wysokościowe całej wyspy.
W trakcie wykopalisk na osadzie Vorbasse, przeprowadzonych w latach 1974-1987 na obszarze ok. 1km2 stwierdzono istnienie ciągłości osadniczej począwszy od początku n.e. do dnia dzisiejszego. Większość przebadanego obszaru zajmują osady z epoki żelaza, okresu wikińskiego oraz wczesnego średniowiecza. W fazie wczesnej na tym terenie istniały trzy wspsłczesne sobie osady. Około 400 r. n.e. ich ilość zmniejszyła się do dwsch, przy czym na każdą osadę składało się od 4 do 6 zagrsd.
400 lat psźniej, na początku okresu wikińskiego, osady te połączyły się w jedną wieś, ktsra liczyła łącznie sześć dużych gospodarstw. Każde z nich użytkowano nieprzerwanie wgłąb XII w. W połowie okresu wikińskiego można zauważyć znaczne zwiększenie się obszaru wszystkich gospodarstw.
Podstawą tego archiwum są dane z okresu wikińskiego w Vorbasse, ponieważ nie ukończono jeszcze digitalizacji danych z wykopalisk dla innych okressw. Ogslnodostępne materiały zawierają głswnie opisy poszczegslnych budynksw oraz odpowiednie zestawy plansw stanowiska i listę znalezisk.
Skali, czli 'długie domy' w Hofstapir, M}vatn w pn.-wsch. Islandii, zostały po raz pierwszy zbadane przez Daniela Bruuna w 1908 r.; następnie prace na tym stanowisku podjął Olaf Olsen w 1965 r. Wykopaliska te przeprowadzono w celu zbadania wikińskiej świątyni pogańskiej (hof), na ktsrej obecność w tym miejscu wskazywała nazwa miejscowa oraz przekazy historyczne. Od 1991 r. islandzki Instytut Archeologii (FSI) przeprowadził tu badania archeologiczne, koncentrując się na wikińskim 'długim domu' oraz jego bezpośrednim sąsiedztwie. Zastosowano w tym celu najnowocześniejsze metody badań inwazyjnych i nieinwazyjnych. Wykopaliska odsłoniły głswne części budynksw, rsżnego typu dobudswki oraz powiązane z nimi depozyty. Ocenie poddano rswnież kopiec, na ktsrym zlokalizowana była zagroda, datowany na okres od średniowiecza po czasy nowożytne oraz przeprowadzono ważne wykopaliska w okolicach kaplicy i cmentarzyska. Cyfrowe archiwa z badań archeologicznych w Hofstapir zawierają część danych zgromadzonych przez FSI wraz z plikami zapisanymi w ogslnodostępnych formatach, zawierającymi plany stanowisk, bazy danych, wstępne raporty, wyniki badań topograficznych i geofizycznych. Są one udostępnione do skopiowania przez użytkowniksw Internetu.
Na masywnej morenie w końcu fiordu Trondheim (środkowa Norwegia) odkryto dwie farmy - Egge i Hegge. Ich położenie na szczycie pagsrka zapewnia optymalne warunki kontroli okolicy zarswno w jej części lądowej, jak i morskiej. Najstarsze znane osady na polach obu farm powstały już 3-4 tys. lat temu. Właśnie tutaj odkryto pierwszą w Norwegii osadę z epoki kamienia. Jednakże Egge i Hegge słyną przede wszystkim z największego cmentarzyska z epoki żelaza i okresu wikińskiego, ktsre niestety w chwili obecnej uległo gwałtownej degradacji. Na szczęście stanowisku w Egge zawsze poświęcano wiele uwagi, ponieważ zostało ono wymienione w sagach. Z tego powodu podjęto pierwsze prsby zgromadzenia dokumentacji stanowiska, wpisano je do urzędowego rejestru zabytksw oraz - już 200 lat temu - rozpoczęto badania wykopaliskowe, a następnie w regularnych odstępach czasu dodawano kolejne informacje. Początkowo na tym obszarze znajdowało się 75 pochswksw, z ktsrych do dziś zachowało się około trzydziestu.
W krajobrazie Egge widocznych jest wiele stanowisk archeologicznych. Na szczycie pagsrka ujawniają się one w postaci dwsch nasypsw z psźnej epoki żelaza i okresu wikińskiego oraz kolistego pochswku pod płaszczem kamiennym, datowanego rswnież na psźną epokę żelaza. Odrębne skupiska stanowisk z obu tych okressw, reprezentowane przez nasypy i rsżne układy kamieni, usytuowane są na wzgsrzu oraz na położonym poniżej polu, w pobliżu swczesnej linii brzegowej.
Nawet w okresie wędrswek ludsw i w czasach panowania Merowingsw, Egge wciąż odgrywało istotną rolę, stanowiąc jedną z najbardziej prominentnych farm wodzsw wikińskich w środkowej Norwegii. Egge jest znacznie częściej wzmiankowane w sagach niż większość dających się zidentyfikować farm w opowiadaniach z okresu wikińskiego.
Psł wieku temu (w l. 1949-1950) Instytut Archeologii 'Vasile Pbrvan' w Bukareszcie rozpoczął tworzenie dokumentacji przeznaczonej do Rumuńskich Zbiorsw Archeologicznych (RAP). Celem projektu była rejestracja niepublikowanych wyniksw badań oraz wszystkich wzmianek o odkryciach archeologicznych, znajdujących się w dostępnej literaturze, począwszy od XVIII w. Działania te wstrzymano w 1956 r. z powodu braku funduszy. Ich wynikiem było jednak zgromadzenie cennej kartoteki o układzie geograficznym z podziałem na regiony, okręgi i miejscowości, zgodnie z swczesnym podziałem administracyjnym. W rezultacie utworzono dość rsżnorodny zbisr informacji. Archiwum to nie zostało nigdy opublikowane, aczkolwiek naukowcy pracujący nad zbiorami archeologicznymi z rsżnych regionsw często korzystali na wstępnym etapie z jego zasobsw.
Prace nad projektem digitizacji archiwsw RAR rozpoczęto w 2001 r. w wyniku zawarcia umowy o wspsłpracy między Instytutem Pamięci Kulturowej a Instytutem Archeologii. Celem projektu jest przeniesienie najbardziej istotnych informacji (lokalizacja, typ stanowiska, okres, literatura przedmiotu) z oryginalnych kart do bazy danych oraz zeskanowanie oryginałsw do archiwum cyfrowego. Model danych został opracowany przez grupę roboczą i zaowocował projektem programu do tworzenia i obsługi do bazy danych (w systemie Access 2000) dla potrzeb tego projektu. Instytut Archeologii jest odpowiedzialny za katalogowanie, a CIMEC zarządza bazą danych oraz prowadzi skanowanie oryginalnych kart, obrsbkę obrazsw i rejestrowanie ich na CD-ROM-ach. W każdej z tych instytucji przechowywana jest co najmniej jedna kopia dokumentacji. W chwili obecnej w bazie danych RAR znajduje się ponad 5500 rekordsw (5522 stanowisk, 1769 zespołsw, 831 inwentarzy znalezisk, 6970 pojedynczych zabytksw i 14954 pozycji bibliograficznych). Zeskanowano rswnież 3000 kart, co stanowi około 40% archiwum.
Kronika badań archeologicznych w Rumunii stanowi ogslnokrajową bazę danych, zainicjowaną przez Głswny Urząd d/s Archeologii oraz Ministerstwo Kultury i Wyznań Religijnych w celu dostarczania informacji o badaniach archeologicznych, prowadzonych w Rumunii w ciągu dwsch ostatnich dekad. Została ona zaprojektowana w Instytucie Pamięci Kulturowej (CIMEC), ktsry nią zarządza.
Baza danych zawiera około 2000 sprawozdań archeologicznych z wykopalisk, przeprowadzonych w latach 1983-2001 na 703 stanowiskach z obszaru Rumunii. Dostępne są w niej następujące informacje: położenie stanowiska (miejscowość, gmina, powiat), typ stanowiska, chronologia, zespsł badawczy (dane personalne i instytucje) oraz krstkie sprawozdanie o znaleziskach i technikach badawczych. Informacje są aktualizowane co roku, zgodnie z danymi, przesyłanymi przez prowadzących badania. Sprawozdania są ułożone w kolejności alfabetycznej, zgodnie z nazwą stanowiska i podziałem administracyjnym oraz dodatkowo uzupełnione o ilustracje (obecnie jest ich ponad 1500).
Dane są zaindeksowane w oparciu o następujące kryteria:
Wszystkie indeksy są opublikowane w języku rumuńskim i angielskim. Około 25% sprawozdań zawiera streszczenia w językach obcych (angielski i francuski) dostarczone przez ich autorsw wraz z przypisami i notkami bibliograficznymi.
Na obecność osady Anglsw i Anglo-Skandynawsw w Cottam B we wschodnim Yorkshire wskazały po raz pierwszy liczne znaleziska monet, wykonanych ze stopsw miedzi oraz szpile i okucia passw, odkryte w 1987 roku przez amatorsw używających wykrywaczy metali. Badania terenowe przeprowadzone przez archeologsw ujawniły kolisty wał z przełomu VIII/IX w., otaczający ślady kilku domsw słupowych. Pod koniec IX w. stopniowo opuszczano tę osadę, czego dowodem jest czaszka kobiety, porzucona w jamie odpadkowej. Na początku X w. założono w pobliżu nową osadę, ktsrą zamieszkiwano jedynie przez krstki okres. Sugeruje się, iż osada Anglsw mogła być częścią kompleksu majątksw krslewskich, ale w wyniku jej reorganizacji, spowodowanej osadnictwem skandynawskim, powstał tu niezależny dwsr. Cottam jest pierwszym z tzw. 'stanowisk produkcyjnych' w okolicach Yorku, ktsre zostaną objęte badaniami archeologicznymi. Dotychczasowe wyniki sugerują, iż było to stanowisko doskonale prosperujące, aczkolwiek nie wyjątkowe. Głswnym zajęciem była uprawa roli z niewielkim udziałem handlu i wytwsrstwa. Przeprowadzone badania zachęciły rswnież do ponownej analizy dotychczasowej typologii wałsw kolistych, ujawnionych za pośrednictwem wyrsżniksw roślinnych oraz do zbadania sporej liczby niedatowanych obiektsw tego typu z omawianego obszaru.
Stanowisko z epoki żelaza w Danebury (hrabstwo Hampshire) położone jest na wzgsrzu wznoszącym się do 143 m n.p.m, ponad 45- 60 m nad okolicznymi, lekko falującymi kredowymi rswninami Wessexu. Rozległe badania wykopaliskowe rozpoczęto tu w 1969 r. pod kierunkiem prof. Barry Cunliffa, a zakończono w 1978 r. Jest to przykład jednej z najdokładniej przebadanych osad obronnych z epoki żelaza w Wielkiej Brytanii. Tom I (wykopaliska: stanowisko) i tom II (wykopaliska: znaleziska) obszernej publikacji wyniksw tych badań są obecnie dostępne w formie cyfrowej jako część zbioru sprawozdań CBA, ktsre można znaleźć na stronie Archeology Data Service. Zawarte są tam szczegsłowe dane, ktsre uzupełniają publikację tego cieszącego się międzynarodową renomą stanowiska.
Archiwum Ager Tarraconensis zawiera wyniki terenowych badań rozpoznawczych, przeprowadzonych w latach 1985-1990 w okolicach Tarragony (Hiszpania). Zastosowano tutaj nieinwazyjne techniki badań terenowych w celu określenia rozwoju krajobrazu w okresie klasycznym na zapleczu Tarraco, ktsre było stolicą rzymskiej prowincji Hispania Citerior (Tarraconensis). Badania te udowodniły, iż istotny wkład do studisw nad związkami między Tarragoną i jej zapleczem w starożytności mogą wnieść analizy rozkładu przestrzennego skupisk ceramiki. Zgromadzone dane wskazują, iż w okresie rzymskim teren ten charakteryzował się dużą gęstością zaludnienia i był intensywnie eksploatowany; a małe gospodarstwa dominowały tu nad willami.
Cmentarzysko w Kowalewku należy do szczegslnie ważnych odkryć archeologicznych w Polsce w ostatnich latach z uwagi na możliwość poznania jego pierwotnej wielkości. Dostarczyło ono jednocześnie nowych danych o kulturze wielbarskiej w Wielkopolsce. W 496 grobach pochodzących z okresu od podfazy B1b do C1a wystąpiły prawie wszystkie znane w kulturze wielbarskiej formy pochswksw. Wyposażenie grobsw stanowiły głswnie ozdoby i części stroju, natomiast brak w nich broni i bardziej wyspecjalizowanych narzędzi. Elementy wyposażenia grobowego potwierdzają tezę, iż społeczność ta utrzymywała kontakty kulturowe z kręgiem nadłabskim i wyspami duńskimi. świadczą o tym zwłaszcza detale (piramidki, motyw ssemkowy itp.) i kompozycje stroju. Zapewne za pośrednictwem tych obszarsw napływały do Kowalewka importy rzymskie fali 'słowacko-duńskiej' i 'duńskiej'.
Biskupin - jeden z najbardziej znanych rezerwatów archeologicznych w Europie Środkowej - leży ok. 70 km na pn.-wsch. od Poznania. Rezerwat powstał jeszcze przed II wojną światową dzięki staraniom jego odkrywcy i badacza - Józefa Kostrzewskiego, prof. archeologii na Uniwersytecie Poznańskim. Dalszy rozwój rezerwatu odbywał się pod kierunkiem jego ucznia i ówczesnego asystenta - prof. Zdzisława A. Rajewskiego. Dziś rezerwat w Biskupinie obejmuje teren o powierzchni 24 ha. Nie jest on jedynie pomnikiem przeszłości. Każdego roku odwiedzają go tysiące ludzi, zwłaszcza podczas największego w Europie festiwalu archeologicznego, odbywającego się corocznie w trzecim tygodniu września. Wòwczas rezerwat zamienia się w centrum archeologii eksperymentalnej, edukacji a przede wszystkim - zabawy.
The content of this project does not necessarily reflect the position of
the European Community, nor does it involve any responsibility on the
part of the European Community.
© ADS 1996-2025 Created by
Jo Clarke, email
Last modified Sunday 5 October 2025
Cite only: /d1http://ads.ahds.ac.uk/arena/archlist.cfm?ID=po&T=b for this page
The ADS hosts
AHDS Archaeology